Versterking van Europa’s toeleveringsketen voor medische isotopen: de rol van NRG PALLAS in het SECURE-project
De Europese vraag naar medische isotopen groeit snel, gedreven door ontwikkelingen in de nucleaire geneeskunde en de toenemende behoefte aan nauwkeurigere diagnostiek en gerichte behandelingen voor kanker en andere ernstige ziekten. Het waarborgen van een duurzame en veilige levering van deze isotopen is essentieel. Daarom moet Europa zijn nucleaire infrastructuur en expertise versterken om aan toekomstige klinische behoeften te kunnen voldoen. Deze ambitie stond centraal in het SECURE-project (Strengthening the European Chain of sUpply for next-generation Radio nuclidEs), een grootschalig, internationaal Euratom-initiatief dat in 2025 werd afgerond.
Voor NRG PALLAS, producent van medische isotopen en een belangrijk Europees centrum voor nucleair onderzoek en innovatie, sloot SECURE naadloos aan bij de strategische missie. Volgens lead scientist Yulia Buchatskaya ziet NRG PALLAS zichzelf zowel als kenniscentrum als motor achter betrouwbare Europese toegang tot medische isotopen. “Een van onze belangrijkste activiteiten is de productie van molybdeen-99, dat vervalt tot technetium-99m, een cruciale diagnostische isotoop die wordt gebruikt voor het opsporen van onder andere hart-, long- en hersenaandoeningen en verschillende vormen van kanker,” zegt zij. “Maar om de toekomst van de nucleaire geneeskunde te ondersteunen, moeten we de volledige keten van nieuwe medische isotopen veiligstellen. Van bronmateriaal tot patiënt.”
Een complexe keten
Die keten is veel ingewikkelder dan vaak wordt gedacht. Het proces begint met het verkrijgen en zuiveren van radioactief doelmateriaal, waarna het wordt bestraald in kernreactoren of cyclotrons en vervolgens via geavanceerde chemische bewerking en scheiding wordt verwerkt tot radiofarmaca. Nadat een isotoop is geproduceerd en bereid, moet deze worden vervoerd, toegediend en gemonitord. Dosimetrie en stralingsbescherming zijn in elke stap essentieel, zowel voor de veiligheid van patiënten als van medisch personeel.
Het SECURE-project richtte zich op kwetsbaarheden in deze volledige keten en ontwikkelde nieuwe methoden, met name voor veelbelovende therapeutische radionucliden zoals lood-212, actinium-225, terbium-161 en andere opkomende alfa- en bèta-stralers.
Leidende rol
NRG PALLAS speelde een leidende rol in meerdere onderdelen van het project, met name in Work Package 1, gericht op doelmateriaalontwikkeling.
“We hebben samen met consortiumpartners drie grote technische rapporten opgeleverd,” aldus Buchatskaya. “Deze gingen over zuiveringsprocessen, encapsulatietechnieken en oplossingen voor specifieke uitdagingen bij het voorbereiden van radioactieve materialen, in het bijzonder het moeilijk hanteerbare radium-226 voor bestraling.”
Dit werk versterkte de basis van de isotopenproductie en zorgt ervoor dat Europa kan beschikken over betrouwbare doelmaterialen van hoge kwaliteit voor reactoren en andere bestralingsfaciliteiten.
In Work Package 2 werkte NRG PALLAS aan de verdere ontwikkeling van de lood-212-generator. Voortbouwend op eerder onderzoek werd het productieproces geoptimaliseerd om de opbrengst en zuiverheid aanzienlijk te verbeteren. Lood-212, dat wordt verkregen uit thorium-228, wordt gezien als zeer veelbelovend voor gerichte kankertherapie.
Tijdens het project slaagde het team in Petten erin materiaal van hogere kwaliteit te produceren en werd de volledige afwezigheid van thorium-228, een langlevende en sterk radiotoxische verontreiniging, aangetoond.
“Dit was een belangrijke mijlpaal,” benadrukt Buchatskaya. “We konden zuiver lood-212 produceren dat voldoet aan preklinische onderzoeksvereisten. Na uitgebreide validatie hebben we een monster geleverd aan partners in Polen, waar succesvolle radiolabelling-experimenten zijn uitgevoerd. Dat is een cruciale stap richting toekomstige klinische toepassingen.”
Intensieve samenwerking in Europa
Het SECURE-consortium bracht zeventien partners uit heel Europa samen, waaronder grote nucleaire onderzoekscentra, universiteiten en nationale laboratoria. Het project werd gecoördineerd door POLATOM in Polen en omvatte deelnemers uit Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, België, Slovenië, Italië, Tsjechië, Roemenië en Nederland.
Elke zes maanden kwamen partners bijeen in een ander land, met wetenschappelijke workshops gecombineerd met locatiebezoeken, onder meer aan lutetium-177-productiefaciliteiten in Italië, het Poolse Nationaal Centrum voor Nucleair Onderzoek en een projectbijeenkomst in Londen. Ook NRG PALLAS in Petten ontving het consortium, met rondleidingen door hot-cell-laboratoria, R&D-faciliteiten en de bouwplaats van de nieuwe PALLAS-reactor.
Buchatskaya noemt deze uitwisselingen “zeer inspirerend” en benadrukt dat ze de samenwerking en het wederzijds begrip binnen de Europese isotopengemeenschap hebben verdiept.
Ondanks uitdagingen van internationale samenwerking, zoals de nieuwe exportregels na Brexit, behaalde het project zijn hoofddoel: het versterken van de Europese toeleveringsketen voor medische isotopen en het opzetten van een kader voor toekomstige samenwerking.
Belangrijke bijdrage aan Europa
Voor NRG PALLAS was SECURE zowel een wetenschappelijk succes als een strategische bevestiging van de Europese rol van de organisatie.
“Wij zijn in de kern een onderzoeks- en innovatieinstituut,” zegt Buchatskaya. “Dit project heeft niet alleen onze technische capaciteiten versterkt, maar ook onze positie als belangrijke speler in het Europese medische-isotopenlandschap bevestigd. Het was een zeer productieve samenwerking en nu het project is afgerond, kijken we alweer vooruit naar nieuwe initiatieven.”
Nu de nucleaire geneeskunde verder groeit, met name gerichte radionuclidetherapie, een van de meest veelbelovende vormen van gepersonaliseerde kankerzorg, is Europa dankzij SECURE beter voorbereid op de toekomst. De versterkte netwerken, nieuwe technologieën en gevalideerde productieroutes zullen de beschikbaarheid van kritische isotopen jarenlang helpen waarborgen.
Met de PALLAS-reactor in aanbouw blijft NRG PALLAS een sleutelrol vervullen in het veiligstellen van toegang tot levensreddende medische isotopen voor patiënten in Europa en daarbuiten.
Lees meer
Wilt u meer weten?
Wilt u meer weten over medische isotopes en hoe NRG PALLAS u zou kunnen helpen? Neem dan contact met ons op!